Dodał: |
Aktualizacja: |
Oceń: 0 0

I Czym jest wolontariat?

To dobrowolne, świadome i nieodpłatne świadczenie pracy na rzecz:

• organizacji pozarządowych;
• związków wyznaniowych lub kościołów;
• podmiotów leczniczych;
• stowarzyszeń jednostek samorządu terytorialnego;
• spółdzielni socjalnych;
• spółek akcyjnych i spółek z ograniczoną odpowiedzialnością i klubów sportowych będących spółkami, które nie działają w celu osiągnięcia zysku oraz przeznaczają całość dochodu na realizację celów statutowych;
• organów administracji publicznej i jednostek jej podległych lub przez nią nadzorowanych.

Praca ta dotyczy osób, które znajdują się poza kręgiem rodzinnym czy przyjacielsko-koleżeńskim. Co ważne, instytucja, dla której pracuje wolontariusz/ka nie może wykorzystywać jego/jej pracy do prowadzenia działalności gospodarczej. Wolontariusz/ka może pracować w kraju, zagranicą, w dowolnej dziedzinie.

II Przepisy

Wolontariat w Polsce jest unormowany prawnie poprzez uchwaloną 24 kwietnia 2003 roku Ustawę o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (Dz.U. 2003 Nr 96 poz. 873). Ustawa reguluje zasady współpracy z wolontariuszami, ich prawa i obowiązki oraz przysługujące im świadczenia. Dotyczy tego Dział III Ustawy, s. 34.

Realizację postanowień ustawy kontroluje powołany przy Ministerstwie Pracy i Polityki Społecznej Departament Pożytku Publicznego.

Wolontariusz/ka ma prawo do:

• bycia poinformowanym o przysługujących mu/jej prawach i obowiązkach;
• zapewnienia bezpiecznych i higienicznych warunków pracy na zasadach takich jak pracownicy;
• informacji o ryzyku dla zdrowia i bezpieczeństwie związanym z wykonywaniem świadczeń, a także o zasadach ochrony przed zagrożeniem;
• w zależności od rodzaju świadczeń i zagrożeń związanych z ich wykonywaniem – odpowiednie środki ochrony indywidualnej;
• zwrotu kosztów podróży służbowej i diet na zasadzie tej samej co pracownicy;
• pisemnego potwierdzenia treści zawartego z nim/nią porozumienia;
• otrzymania zaświadczenia potwierdzającego zakres i czas wykonywanej pracy;
• prawo do odszkodowania, a nawet renty inwalidzkiej, jeżeli podczas wykonywania świadczeń ulegnie wypadkowi;
• zwrotu pokrycia kosztów, jeśli jest on/ona oddelegowany/a na terytorium innego państwa.

Umowa z wolontariuszem/ką

Rodzaj umowy zawieranej z wolontariuszem/ką różni się w zależności od tego, czy jest to wolontariat krótkookresowy (do 30 dni), czy długookresowy (powyżej 30 dni). Tabela zamieszczona poniżej przedstawia szczegółowy opis obu typów tych umów.

  WOLONTARIAT PONIŻEJ 30 DNI WOLONTARIAT POWYŻEJ 30 DNI
Rodzaj umowy, którą należy zawrzeć  Porozumienie ustne Umowa pisemna
Przedmiot umowy Umowa musi regulować czas i zakres pracy wolontariusza/ki oraz sposób jej rozwiązania Umowa musi regulować czas i zakres pracy wolontariusza/ki oraz sposób jej rozwiązania
Niepełnoletni Rodzice lub opiekunowie prawni muszą wyrazić zgodę na wolontariat Rodzice lub opiekunowie prawni muszą wyrazić zgodę na wolontariat
Liczba egzemplarzy, w których sporządzana jest umowa

Nie dotyczy.

Umowa zawierana ustnie

Minimum 2 – dla każdej ze stron
Ubezpieczenie NNW (od następstw nieszczęśliwych wypadków) Wymagane. Organizacja może wykupić takie ubezpieczenie w dowolnej firmie ubezpieczeniowej

Ubezpieczenie gwarantowane jest przez państwo na podstawie tzw. Małej Ustawy Wypadkowej. Podstawą do tego ubezpieczenia jest podpisana pisemna umowa wolontariacka.

Jeśli wolontariusz/ka będzie pracował/a za granicą, gdzie wystąpiła klęska naturalna bądź żywiołowa czy trwa konflikt zbrojny, organizacja musi sama wykupić takiej osobie ubezpieczenie NNW

Ubezpieczenie zdrowotne

Niewymagane

Chyba że wolontariusz/ka będzie pracował/a za granicą, gdzie wystąpiła klęska naturalna, żywiołowa lub trwa konflikt zbrojny - wtedy organizacja musi sama wykupić takiej osobie ubezpieczenie zdrowotne.

Niewymagane

Chyba że wolontariusz/ka będzie pracował/a za granicą, gdzie wystąpiła klęska naturalna, żywiołowa lub trwa konflikt zbrojny - wtedy organizacja musi sama wykupić takiej osobie ubezpieczenie zdrowotne.

Ubezpieczenie OC Niewymagane, ale rekomendowane, by ubezpieczyć organizację przed ewentualnymi roszczeniami osób trzecich w związku z działaniami wolontariuszy. Niewymagane, ale rekomendowane, by ubezpieczyć organizację przed ewentualnymi roszczeniami osób trzecich w związku z działaniami wolontariuszy.

 
Umowy nie trzeba nigdzie rejestrować.

Wartość świadczenia wolontariusza nie stanowi darowizny na rzecz korzystającego w rozumieniu przepisów Kodeksu cywilnego oraz przepisów podatkowych.

 

III Jak wycenić pracę wolontariusza/ki?

Praca wolontariacka jest bardzo często wkładem własnym organizacji w aplikacjach o fundusze. Przy pisaniu budżetu powstaje jednak dylemat: w jaki sposób wiarygodnie oszacować pracę, za którą nie wypłacamy wynagrodzenia?

Niektóre fundusze z góry narzucają stawkę, którą należy uwzględnić przy wycenie pracy wolontariuszy. Jeśli jednak taka wskazówka nie znajduje się w dokumentacji konkursowej, wtedy szacujemy jej wartość na podstawie średniego wynagrodzenia płatnego pracownika na podobnym stanowisku lub średniej płacy członka organizacji.

Dane na temat średnich płac na polskim rynku pracy w poszczególnych sektorach można znaleźć na stronie Głównego Urzędu Statystycznego: http://stat.gov.pl/.

IV Ogłoszenia o wolontariacie

Istnieje wiele miejsc, gdzie można szukać ogłoszeń o naborze wolontariuszy lub je zamieszczać.
Obecnie jedną z najczęściej używanych internetowych wyszukiwarek ofert wolontariackich jest portal ngo.pl.

Baza ofert wolontariackich: http://ogloszenia.ngo.pl/organizacja_szuka_wolontariusza  

Baza przyszłych wolontariuszy, które poszukują organizacji: http://ogloszenia.ngo.pl/szukam_wolontariatu 

Jedną z najstarszych organizacji (i najważniejszą) w Polsce, która pośredniczy pomiędzy przyszłymi wolontariuszami a organizacjami jest Ogólnopolska Sieć Centrów Wolontariatu (http://wolontariat.org.pl). Z jej bazy można skorzystać online (https://www.mojwolontariat.pl/pl/site) lub na miejscu, w formie analogowej. Przychodząc do placówki Centrum Wolontariatu, można otrzymać wyczerpującą informację na temat dostępnej oferty wolontariackiej na danym obszarze i przy wsparciu konsultanta lub konsultantki wybrać najlepszą dla siebie opcję. Sieć Centrów Wolontariatu prowadzi też szereg szkoleń dla wolontariuszy/ek i organizacji, które przyjmują lub mają zamiar przyjmować wolontariuszy.

Inne regionalne wyszukiwarki ofert wolontariackich można znaleźć tu: http://wolontariat.org.pl/posrednictwo/internetowe-posrednictwo-wolontariatu/ 

V Jak zrekrutować właściwych wolontariuszy?

Zanim organizacja zamieści ogłoszenia o naborze wolontariuszy, powinna zastanowić się nad trzema kwestiami:

1. Co organizacja ma do zaoferowania przyszłym wolontariuszom i wolontariuszkom?
Może to być wiedza ekspercka/praktyczna z jakiejś dziedziny, zdobycie doświadczenia w jakimś zakresie, nabycie nowych umiejętności (np. Excel, Power Point, edycja tekstów, sporządzanie notatek prasowych itd.), dobra atmosfera w pracy, nawiązanie ciekawych kontaktów.

2. Do czego wolontariusze i wolontariuszki są faktycznie potrzebni?
Dobre zdefiniowanie potrzeb organizacji ułatwi proces rekrutacji, ponieważ ogłoszenia będą lepiej sprofilowane i celniej rozpowszechniane.
Organizacja powinna sobie odpowiedzieć – w jakim wymiarze godzin są jej potrzebni/e wolontariusze/ki, w jakim trybie pracy, z jakimi kompetencjami i wiedzą.

3. Czy organizacja posiada warunki niezbędne, by zapewnić wolontariuszowi/ce komfort pracy?
Trzeba sprawdzić, czy organizacja ma wszystko, co niezbędne, by zapewnić wolontariuszowi/ce odpowiednie warunki pracy i umożliwić mu/jej prawidłowe wykonywanie jego/jej obowiązków.

Jeśli odpowiedź na wszystkie powyższe pytania brzmi „tak”, można przystąpić do tworzenia ogłoszenia, które powinno się składać z odpowiedzi na pierwsze i drugie pytanie wraz z opisem oczekiwanych kwalifikacji przyszłego/ej wolontariusza/ki.

Gdzie zamieszczać ogłoszenia?

Portale, gdzie można zamieszczać oferty wolontariackie (i ich poszukiwać) zostały omówione w powyższym rozdziale.

Nabór wolontariuszy/ek można też ogłaszać:
• w mediach społecznościowych – na stronach własnych i zaprzyjaźnionych organizacji,
• przez fanpage i media społecznościowe związane z tematyką, której dotyczy projekt, do którego poszukujemy wolontariuszy/ek,
• na profilach społecznościowych kierunków studiów, których studenci i absolwenci nas interesują,
• informując o zapotrzebowaniu na wolontariuszy/ki ludzi z branży lub osoby, które należą do środowiska, które nas interesuje (np. studenci, informatycy itp.), by przekazywały tę informację dalej pocztą pantoflową,
• poprzez dotychczasowych wolontariuszy – jeśli są zadowoleni z pracy w organizacji, być może będą w stanie namówić do tej aktywności też swoich znajomych.

Rozmowa kwalifikacyjna

Podczas rozmowy kwalifikacyjnej rekrutujący powinien nie tylko sprawdzić, czy potencjalny/a wolontariusz/ka posiada niezbędne umiejętności i cechy charakteru, by odpowiednio wykonywać powierzoną mu/jej pracę, ale powinien też zweryfikować, czy organizacja jest w stanie sprostać oczekiwaniom wolontariusza/ki.

W tym celu rekrutujący powinien tak przeprowadzić rozmowę, by:
1. Opowiedzieć o misji, celach i głównych projektach organizacji.
2. Opowiedzieć o jej strukturze oraz formalnych i nieformalnych zasadach współpracy.
3. Dowiedzieć się o doświadczeniu i kwalifikacjach potencjalnego/ej wolontariusza/ki.
4. Dowiedzieć się o jego/jej zainteresowaniach i oczekiwaniach względem wolontariatu (jaka jest jego/jej motywacja do jego podjęcia – czego chce się nauczyć, dowiedzieć, co chce zyskać).

Podczas rozmowy kwalifikacyjnej bardzo ważne jest, by poruszyć przede wszystkim problematyczne czy drażliwe tematy, by wyjaśnić je przed podjęciem właściwej współpracy.

VI Wolontariat pracowniczy

Wolontariat pracowniczy to sytuacja, kiedy wolontariusze – pracownicy podejmują działania na rzecz określonej społeczności/organizacji pozarządowej, a firma wspiera ich w tym poprzez:
• ogłaszanie konkursów grantowych i wspieranie zaangażowania pracowników, dodatkowymi funduszami na realizację projektów społecznych;
• ustalenie tzw. czasu „na wolontariat” – tzn. pracownicy mogą poświęcić np. godzinę, dwie w miesiącu na działalność wolontariacką, co jest zapisane w dokumentach firmy;
• przejęcie przez firmę niektórych obowiązków, które na organizacje pozarządowe nakłada Ustawa o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (np. ubezpieczenie NNW). [Źródło: poradnik.ngo.pl].

Niektóre firmy (zwłaszcza duże) prowadzą bardzo prężnie działający wolontariat pracowniczy, w którego ramach organizacja może skorzystać przy swoich projektach z bezpłatnej pomocy wykwalifikowanych pracowników danej firmy.

Poniżej linki do niektórych z nich:

http://www.citibank.pl/poland/kronenberg/polish/6151.htm   
http://www.gkpge.pl/fundacja-pge/jak-pomagamy/wolontariat-pracowniczy  
http://www.cemex.pl/wolontariat-pracowniczy.aspx  
http://www.pg.com/pl_PL/programy_spoleczne.shtml  
http://www.wolontariat.enea.pl/pl/wolontariat-pracowniczy-grupy-enea-962.html 
http://www.tchibo.com/content/917938/-/pl/zrwnowaony-rozwj/index.html 

Organizacja może też zwrócić się sama do firmy, która nie organizuje wolontariatu pracowniczego, by nawiązać współpracę.

W tym celu należy przedstawić wytypowanej firmie ofertę, która powinna zawierać takie elementy, jak:

1. Informację o celach, misji i głównych projektach organizacji.
2. Ewentualne przykłady współpracy z innymi firmami w ramach wolontariatu pracowniczego.
3. Opis zadań, które zostaną zlecone wolontariuszom, ich cel oraz wymiar czasowy.
4. Opis kwalifikacji, kompetencji czy cech osobowościowych, które powinni posiadać pracownicy-wolontariusze.
5. Kontakt do osoby koordynującej wolontariat pracowniczy w organizacji.
6. Ofertę powinno kończyć wyjaśnienie, dlaczego dana firma powinna być zainteresowana nawiązaniem z organizacją współpracy w ramach wolontariatu pracowniczego. [Źródło: Banki Żywności „Co każdy koordynator wolontariatu powinien wiedzieć”].


VII Zrekrutowaliśmy wolontariuszy – i co dalej? Jak dobrze zarządzać wolontariuszami i ich nie stracić

Przede wszystkim trzeba zapewnić wolontariuszowi/ce takie warunki, by dobrze się czuł/a w organizacji oraz by jego/jej motywacja i początkowy zapał do pracy nie spadały, ale wciąż rosły.

Wolontariusze powinni identyfikować się z celami organizacji i jej misją.

W tym celu trzeba poświęcić wolontariuszom czas na wytłumaczenie im struktury organizacji, długo- i krótkofalowych celów oraz tego, jak poszczególne projekty (zwłaszcza działania, w których oni będzie uczestniczyli) realizują zamierzone cele. Trzeba również wyjaśnić, jakich rezultatów oczekujemy od ich pracy. Dzięki temu wolontariusze będą mieli poczucie sprawczości i biorąc odpowiedzialność za powierzone im zadanie, zaczną się identyfikować zarówno z zadaniem, jak i działaniami całej organizacji i jej programem.

Wolontariusze powinni czuć, że są częścią zespołu.

Wolontariusze powinni zostać włączeni w obieg informacji (np. listy mailingowe) w organizacji, a ich zdanie czy opinie powinny być brane pod uwagę na równi z innymi (zwłaszcza że wolontariusze niejednokrotnie mają lepsze rozeznanie w zakresie, którym się wolontariacko zajmują, niż większość pozostałych członków organizacji). Wolontariusze często posiadają rozległą wiedzę i doświadczenie w wysoce specjalistycznych dziedzinach, co jest bardzo cennym potencjałem, który organizacja może wykorzystać, a jednocześnie sprawić, że osoby te poczują się włączone w działania organizacji na bardziej partnerskiej (równoprawnej) zasadzie.

Wolontariusze powinni mieć poczucie rozwoju

Aby to osiągnąć, najpierw trzeba się dowiedzieć, jakie wolontariusze mają oczekiwania od pracy w danej organizacji – czego chcą się nauczyć, co osiągnąć. Najlepiej spytać o to podczas rozmowy kwalifikacyjnej i rozważyć, czy organizacja jest w stanie pomóc wolontariuszowi w osiągnięciu tych celów. Jeśli rekrutujący dojdzie do wniosku, że dana osoba będzie w stanie zrealizować swoje założenia w danej organizacji i przyjmie ją na wolontariat, warto zapisać te założenia i co jakiś czas podczas rozmowy sprawdzać, czy wolontariusz/ka jest usatysfakcjonowany/a z kierunku, w którym się rozwija. Jeśli okaże się, że nie wykazuje szczególnego entuzjazmu z wykonywanych obowiązków, warto pomyśleć nad ich zmianą, zanim wolontariusz/ka sam/a zrezygnuje z pracy w organizacji.

Wolontariusze powinni czuć wparcie zespołu oraz mieć poczucie atmosfery zaufania i otwartości

Wolontariusze nie powinni mieć poczucia, że zostali pozostawieni sami sobie z wykonywanym zadaniem. Nie powinni też czuć, że zostały na nich zrzucone najmniej istotne obowiązki lub takie, których nikt inny nie chce wykonywać. Ważne jest, by jasno wskazać osobę, do której mogą się zgłaszać w razie jakichkolwiek wątpliwości podczas wykonywania swojej pracy. Osoba ta sama powinna też regularnie pytać danego wolontariusza o postępy w pracy oraz czy nie ma żadnych trudności lub wątpliwości odnośnie do wykonywanych obowiązków. Ważne jest też docenianie dobrze wykonywanej pracy lub doszkalanie czy wyjaśnianie w przypadku, jeśli wolontariusz/ka ma trudności z poprawnym wykonywaniem danego zadania.

Kluczowa jest tu otwarta komunikacja, czyli jasne i bezpośrednie formułowanie myśli i ocen – zarówno tych pochlebnych, jak i krytycznych. Ważne jest jednak, żeby krytyka zawsze była konstruktywna!

 

5 KLUCZOWYCH ZASAD ZARZĄDZANIA WOLONTARIATEM

Opiekun/opiekunka wolontariatu

Bardzo istotny jest wybór odpowiedniej/ego opiekunki/opiekuna wolontariatu w organizacji – osoba ta będzie miała kontakt ze wszystkimi wolontariuszami.
Ważne, by ta osoba była dobrze przeszkolona (lub doświadczona w zarządzaniu ludźmi) z jasno zdefiniowaną strategią, którą zamierza wykorzystać do zarządzania wolontariatem w organizacji.

Jasno określony zakres obowiązków wolontariusza/ki

Powinien zostać on zdefiniowany na samym początku współpracy. Następnie ustalona pierwotnie lista zadań może się zmieniać (rozszerzać lub skracać), ale po uzgodnieniu tego przez obie strony. Musi ona też być zakomunikowana całemu zespołowi.

Przygotowanie stałych pracowników organizacji do pracy w wolontariuszem/ką

Wolontariusza/kę należy przedstawić wszystkim stałym pracownikom organizacji, którzy powinni w zwięzły sposób opowiedzieć nowej osobie o swoim stanowisku i prowadzonych przez siebie działaniach. To pomoże wolontariuszowi/ce rozeznać się w strukturze organizacji i określić, do kogo z jakim problemem, pytaniem czy wątpliwością się kierować. Opiekun/ka wolontariatu powinien/na przedstawić wszystkim pracownikom zakres obowiązków wolontariusza/ki i wskazać, w których obszarach może liczyć na jego/jej pomoc.

Przygotowanie stanowiska pracy dla wolontariusza/ki

Opiekun/ka wolontariatu powinien/na przygotować odpowiednie stanowisko pracy dla wolontariusza/ki – tak, by mógł/mogła swobodnie wykonywać powierzone mu/jej obowiązki. Zazwyczaj przygotowanie takiego stanowiska sprowadza się do zapewnienia wolontariuszowi/ce miejsca przy biurku oraz komputera.

Monitoring pracy wolontariusza/ki

Osoba sprawująca merytoryczny nadzór nad wolontariuszem/ką lub opiekun/ka wolontariatu powinni regularnie rozmawiać z wolontariuszem/ką – sprawdzać, czy nie ma trudności z wywiązywaniem się z obowiązków, sprawdzać jakość wykonywanej przez niego/nią pracy i w razie problemów – udzielać rady lub przeszkalać.

 

Bibliografia:
Ustawa o działalności pożytku publicznego i wolontariacie z dn. 24 kwietnia 2003 roku.
www.wolontariat.ngo.pl
www.poradnik.ngo.pl  
www.bankizywnosci.pl/files/co_kazdy_koordyantor_wolontariatu_powinien_wiedziec.pdf  

 

Autor: Katarzyna Kościesza

Skomentuj

Projekt ‘MIEJSKI SYSTEM INFORMACYJNY I AKTYWIZACYJNY DLA MIGRANTÓW’ jest współfinansowany z Programu Krajowego Funduszu Azylu, Migracji i Integracji oraz budżetu państwa. Wyłączna odpowiedzialność spoczywa na autorze. Komisja Europejska nie ponosi odpowiedzialności za sposób wykorzystania udostępnionych informacji.

Projekt LOKALNE MIĘDZYSEKTOROWE POLITYKI NA RZECZ INTEGRACJI IMIGRANTÓW realizowany był w ramach programu Obywatele dla Demokracji, finansowanego z Funduszy EOG.

Projekt LOKALNE POLITYKI MIGRACYJNE - MIĘDZYNARODOWA WYMIANA DOŚWIADCZEŃ W ZARZĄDZANIU MIGRACJAMI W MIASTACH był współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu na rzecz Integracji Obywateli Państw Trzecich oraz budżetu państwa. Wyłączna odpowiedzialność spoczywa na autorze. Komisja Europejska nie ponosi odpowiedzialności za sposób wykorzystania udostępnionych informacji.

Projekt LOKALNE MIĘDZYSEKTOROWE POLITYKI NA RZECZ INTEGRACJI IMIGRANTÓW był współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu na rzecz Integracji Obywateli Państw Trzecich oraz budżetu państwa. Wyłączna odpowiedzialność spoczywa na autorze. Komisja Europejska nie ponosi odpowiedzialności za sposób wykorzystania udostępnionych informacji.

Projekt ‘WARSZAWSKIE CENTRUM WIELOKULTUROWE’ był współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu na rzecz Integracji Obywateli Państw Trzecich oraz budżetu państwa. Wyłączna odpowiedzialność spoczywa na autorze. Komisja Europejska nie ponosi odpowiedzialności za sposób wykorzystania udostępnionych informacji.

LOKALNE MIĘDZYSEKTOROWE POLITYKI NA RZECZ INTEGRACJI IMIGRANTÓW Projekt realizowany był przy wsparciu Szwajcarii w ramach szwajcarskiego programu współpracy z nowymi krajami członkowskimi Unii Europejskiej.