Warto poczytać | Ekspert
Dodał: |
Aktualizacja: |

W dniu 25 marca 2008 roku zostało podpisane „Porozumienie w sprawie standardowych procedur postępowania w zakresie rozpoznawania, przeciwdziałania oraz reagowania na przypadki przemocy seksualnej lub przemocy związanej z płcią wobec cudzoziemców przebywających w ośrodkach dla osób ubiegających się o nadanie statusu uchodźcy”, inicjujące proces tworzenia ogólnopolskiego systemu, którego celem było przeciwdziałanie przemocy w ośrodkach dla uchodźców.

Kluczową rolę odgrywa definicja przemocy seksualnej i ze względu na płeć przyjęta w tym porozumieniu: jako każdy akt przemocy związany z płcią, obejmujący wyrządzenie fizycznej lub psychicznej krzywdy, a także groźba jego dokonania, w szczególności:

  1. doprowadzanie do obcowania płciowego;
  2. doprowadzanie do poddania się albo wykonania czynności seksualnej;
  3. prezentacja treści o charakterze seksualnym, w taki sposób, że można je narzucić osobie, która sobie tego nie życzy;
  4. pozbawianie w inny sposób wolności i integralności seksualnej;
  5. stosowanie przemocy w rodzinie.

Czy w ośrodkach ma miejsce przemoc?

Cudzoziemcy przebywający w ośrodkach doświadczają lub są sprawcami różnych form przemocy, przede wszystkim przemocy domowej. Zdarzają się także małżeństwa z małoletnimi, współżycie z małoletnimi, konflikty między cudzoziemcami, molestowanie seksualne, zastraszanie, podejrzenia gwałtu.

Mężczyźni są sprawcami przemocy domowej wobec kobiet, natomiast zarówno mężczyźni, jak i kobiety są sprawcami przemocy wobec dzieci.

Trzeba zauważyć, że osoby, które do mnie trafiają (przede wszystkim z Czeczenii), nie uważają się za ofiary / sprawców przemocy. Wynika to przede wszystkim z wpisania podległości i uległości w rolę kobiety (kobieta nie decyduje o swoich sprawach – ojciec, brat, mąż wiedzą lepiej, co jest dla niej dobre), zaś swobodnej ekspresji agresywnych zachowań w rolę mężczyzny (mężczyzna jest dominujący) oraz braku informacji (w trakcie procedury cudzoziemcy nie są informowani, że dane zachowania w Polsce uważane są za przemoc, są zabronione i grożą za nie określone kary, Urząd do Spraw Cudzoziemców (UdSC) nie prowadzi też działań informacyjno-edukacyjnych; ofiary przemocy nie wiedzą, że mogą i mają prawo szukać pomocy).

Można też wskazać następujące bariery w zgłaszaniu przemocy:

  1. rola rodziny męża (kobieta doświadcza przemocy ze strony męża i jego rodziny),
  2. wpływ opinii innych osób przebywających w ośrodku,
  3. brak poczucia, że cudzoziemcy w trakcie procedury podlegają przepisom polskiego prawa,
  4. tematy związane z seksualnością i przemocą objęte są tabu,
  5. poczucie, że sprawy rodzinne i grupowe należy rozstrzygać w gronie rodzinnym lub w grupie (bez udziału policji, sądów), a złamanie tej zasady może grozić wykluczeniem z grupy.

Warto też zauważyć, że wiele kobiet nie zgłasza przemocy, ponieważ objęte są wspólną z mężem procedurą (zgodnie z polskim prawem cudzoziemiec może złożyć wniosek w imieniu towarzyszącego mu małżonka oraz małoletnich dzieci), więc boją się, że informowanie o przemocy może negatywnie wpłynąć na procedurę męża, czego konsekwencje poniosłaby cała rodzina. Istnieje możliwość rozdzielenia procedur, ale cudzoziemki obawiają się skorzystać z tego rozwiązania, ponieważ w większości przypadków przyczyną wyjazdu były problemy mężczyzny w kraju pochodzenia (zatem kobieta uważa, że nie ma podstaw do tego, by uzyskać ochronę w Polsce).

Niezwykle istotna jest też obawa kobiet, że w przypadku rozstania z mężem stracą dzieci (zgodnie z religią i/lub tradycją dzieci należą do rodziny ojca), w związku z czym mężczyźni mogą je szantażować tak długo, jak długo trwa procedura statusowa (dopóki nie jest wydana decyzja pozytywna, istnieje prawdopodobieństwo, że rodzina będzie musiała wrócić do kraju pochodzenia, gdzie kobiecie dzieci zostaną odebrane).

Jak pobyt w ośrodku wpływa na sprawców i ofiary przemocy?

Podczas pobytu w ośrodku można zauważyć zarówno zmniejszenie poziomu przemocy (przede wszystkim dzięki uwolnieniu od wpływu rodziny męża), jak i wzrost zachowań przemocowych u osób z doświadczeniem traumy, a także ze względu na trudne doświadczenie zawieszenia w trakcie procedury, brak wpływu na swoje sprawy, długotrwały pobyt w ośrodku (trzeba podkreślić, że w Europejskiej Typologii Bezdomności i Wykluczenia pobyt w ośrodku oznacza brak domu – kategoria operacyjna „bezmieszkaniowość”).

Reagowanie na przemoc

W przypadku osób niepełnoletnich pracownicy ośrodka, szkoły i inne osoby, które mają kontakt z dziećmi z racji wykonywanego zawodu, mają obowiązek reagowania, a postępowania wszczynane są z urzędu.

W przypadku pełnoletnich ofiar przemocy wymagana jest ich zgoda, żeby wszcząć postępowanie wobec sprawcy.

W ośrodkach zapewniona jest całodobowa ochrona (przez firmy ochroniarskie zatrudniane przez administrację ośrodków), ale ochroniarze pełnią tylko funkcje stróżujące, nie mają obowiązku reagowania w przypadku, gdy dochodzi do przemocy. Ochroniarze nie przechodzą szkolenia przygotowującego do pracy z cudzoziemcami, a komunikować się z cudzoziemcami potrafią w ograniczonym zakresie.

Rekomendacje

Konieczne są regularne spotkania informacyjne (w ośrodkach panuje duża rotacja cudzoziemców), zarówno oddzielne dla mężczyzn i kobiet, jak i spotkania z małżeństwami, prowadzone przez kobiety, mężczyzn i pary trenerów. Nie należy oczekiwać wysokiej frekwencji, jednak zasięg spotkań może być większy niż bezpośredni uczestnicy spotkania. W trakcie spotkań należy informować o tym, co to jest przemoc, jakimi karami jest zagrożona (przemoc w stosunku do dzieci, dorosłych); w jednym z ośrodków w Polsce miała miejsce sytuacja, gdy ze względu na stosowanie przemocy cudzoziemce odebrano dzieci. Wpłynęło to także na pozostałych cudzoziemców, ponieważ prewencyjny charakter kary wynika nie tyle z jej wysokości (surowości), ile z pewności, że zostanie ona zastosowana. Bardzo ważne jest też informowanie cudzoziemców, że miały już w Polsce miejsce sytuacje, gdy cudzoziemka otrzymała decyzję pozytywną (ochrona uzupełniająca) ze względu na to, że była ofiarą przemocy, a w kraju pochodzenia nie mogła uzyskać efektywnej, skutecznej i trwałej ochrony przed przemocą.

Kolejnym ważnym działaniem jest wskazywanie (i ćwiczenie) pozytywnych wzorców w relacjach zarówno między dorosłymi, jak i między dorosłymi a dziećmi, a także między dziećmi.

Działania takie realizowane są przez organizacje pozarządowe i uzależnione od pozyskanego przez nie finansowania, powinny być jednak prowadzone regularnie i systemowo.

  1. http://media.wix.com/ugd/1fb8cf_a7713d02eb694d40aeabfed78a116d36.pdf
  2. http://interwencjaprawna.pl/sukces-sip-ochrona-uzupelniajaca-dla-ofiary-przemocy-domowej-z-czeczenii/

Magdalena Sadowska, dr nauk biologicznych, mgr psychologii, specjalista Psychoterapii Uzaleznień w nurcie poznawczo-behawioralnym, psychoterapeuta w nurcie Psychoterapii Ericksonowskiej, psycholog w ośrodku dla cudzoziemców.

 

 

Skomentuj

Ogłoszenia
Aktualności
Archiwum
Warto poczytać
Finansowanie projektów migracyjnych

Do 13/12/2016 można składać wnioski z zakresu ochrony dzieci migrujących:
Pierwszy nabór dotyczy budowy potencjału w zakresie praw i ochrony dzieci migrujących, w szczególności kwestii

...
Czytaj dalej >
Warto poczytać

W dniu 25 marca 2008 roku zostało podpisane „Porozumienie w sprawie standardowych procedur postępowania w zakresie rozpoznawania, przeciwdziałania oraz reagowania na przypadki przemocy seksualnej

...
Czytaj dalej >
Zagrożenia w świecie migrantów

Polska wciąż pozostaje krajem zatrudniającym obywateli Korei Północnej. Co warto

...
Czytaj dalej >

Projekt ‘MIEJSKI SYSTEM INFORMACYJNY I AKTYWIZACYJNY DLA MIGRANTÓW’ jest współfinansowany z Programu Krajowego Funduszu Azylu, Migracji i Integracji oraz budżetu państwa. Wyłączna odpowiedzialność spoczywa na autorze. Komisja Europejska nie ponosi odpowiedzialności za sposób wykorzystania udostępnionych informacji.

Projekt LOKALNE MIĘDZYSEKTOROWE POLITYKI NA RZECZ INTEGRACJI IMIGRANTÓW realizowany był w ramach programu Obywatele dla Demokracji, finansowanego z Funduszy EOG.

Projekt LOKALNE POLITYKI MIGRACYJNE - MIĘDZYNARODOWA WYMIANA DOŚWIADCZEŃ W ZARZĄDZANIU MIGRACJAMI W MIASTACH był współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu na rzecz Integracji Obywateli Państw Trzecich oraz budżetu państwa. Wyłączna odpowiedzialność spoczywa na autorze. Komisja Europejska nie ponosi odpowiedzialności za sposób wykorzystania udostępnionych informacji.

Projekt LOKALNE MIĘDZYSEKTOROWE POLITYKI NA RZECZ INTEGRACJI IMIGRANTÓW był współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu na rzecz Integracji Obywateli Państw Trzecich oraz budżetu państwa. Wyłączna odpowiedzialność spoczywa na autorze. Komisja Europejska nie ponosi odpowiedzialności za sposób wykorzystania udostępnionych informacji.

Projekt ‘WARSZAWSKIE CENTRUM WIELOKULTUROWE’ był współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu na rzecz Integracji Obywateli Państw Trzecich oraz budżetu państwa. Wyłączna odpowiedzialność spoczywa na autorze. Komisja Europejska nie ponosi odpowiedzialności za sposób wykorzystania udostępnionych informacji.

LOKALNE MIĘDZYSEKTOROWE POLITYKI NA RZECZ INTEGRACJI IMIGRANTÓW Projekt realizowany był przy wsparciu Szwajcarii w ramach szwajcarskiego programu współpracy z nowymi krajami członkowskimi Unii Europejskiej.